کلینیک تخصصی حکیم

  • Info@hakimclinic.org
  • 02122238999 و 02188946643

معاینات بالینی

معاینه بالینى و شرح کامل وضعیت بیمار نقش بسیار مهمی در تشخیص دارد. معاینات کامل توسط پزشک انجام می شود که شامل بررسى کلیه قسمت‌هاى بدن است. پایه درمان در معاینات ساختاری و بیومکانیکی استفاده از روشهای غیر جراحی و غیر تهاجمی است و بیشتر تاکید بر اصلاح ساختار و تصحیح عملکرد سیستم اسکلتی-عضلانی دارد. تست های کلینیکال، اررزیابی ساختاری، ارزیابی عملکردی، بررسی الگوی راه رفتن و عملکرد فرد و…. مورد بررسی قرار می گیرد. پس از بررسی و ارزیابی دقیق در صورت لزوم به اقدامات درمانی دیگر نظیر جراحی و درمانهای تهاجمی (مانند انواع تزریق ها و…) بیمار به کلینیک های تخصصی (متخصص ارتوپد, طب فیزیکی, متخصص درد و….) ارجاع داده می شوند, تا بیمار با کاملترین و دقیقترین معاینات علت مشکل خود را متوجه و موثرترین درمان برای او انجام پذیرد.

معاینات بالینی چیست؟

معاینات بالینی فرایندی است که توسط آن پزشک بدن بیمار را برای تشخیص هرگونه علائم یا علائم احتمالی وجود یک مورد پزشکی معاینه می کند. معاینات بالینی به طور کلی شامل یک سری سؤال در مورد تاریخچه پزشکی بیمار است که به دنبال آن بررسی علائم بیماری احتمالی صورت گرفته و همراه با آن معاینه فیزیکی نیز به جهت تشخیص صحیح و تدوین برنامه درمانی انجام می شود. معاینات بالینی شامل ارزیابی تپش قلب و سلامت کامل بدن بوده و علاوه بر بررسی تاریخچه پزشکی با انجام آزمایشات آزمایشگاهی و غربالگری بیمار همراه است. سپس داده های معاینات بالینی بخشی از پرونده پزشکی بیمار شده و به روند درمان بیماری او کمک می کند. بنابراین معاینات بالینی شامل سه مؤلفه تاریخچه، معاینه و توضیحاتی است که پزشک معالج راجع به یافته های بالینی خود به بیمار ارائه می دهد. بیمار به سه دلیل اصلی جهت انجام معاینات بالینی به پزشک متخصص مراجعه می کند که شامل موارد زیر است:

  •     تشخیص بیماری های احتمالی که می تواند به پیشگیری از خطر برای بیمار منجر شود.
  •     درمان بیماری و یا اطمینان از درمان بیماری های قبلی که بیمار با آن ها درگیر بوده است.
  •     ترکیبی از عوامل مختلف مربوط به پزشکی که بیمار را نگران کرده است.

هدف از معاینات بالینی چیست؟

معاینات بالینی به طور سالیانه انجام شده و جایگزین معاینات دوره ای شده است. معاینات بالینی بسته به سن افراد، سالیانه و یا چند وقت یکبار با هدف تشخیص بیماری های احتمالی و پیشگیری از خطر این بیماری ها انجام می شود. کارگروه خدمات پیشگیری در ایالات متحده دستورالعمل هایی را جهت معاینات بالینی و درمانی ارائه داده است تا متخصصان مراقبت های بهداشتی به طور گسترده از آن پیروی کنند. سازمان هایی که تشخیص و پیشگیری از بیماری های خاص را ترویج می کنند، مانند انجمن سرطان آمریکا، به طور کلی معاینات بالینی را شدیدتر و با دوره های بیشتر توصیه می کنند.

معاینات بالینی فرصتی را برای متخصص بهداشت فراهم می کند تا اطلاعات اولیه را در مورد بیمار برای استفاده های بعدی از آن به دست آورد و قبل از بروز مشکل با بیمار ارتباط برقرار کند. در نتیجه معاینات بالینی فرصتی برای پاسخگویی به سوالات پزشکی و آموزش شیوه های بهداشتی مناسب بوده که به تشخیص مشکل در مراحل اولیه آن کمک کرده و باعث می شود روند بهبود بیماری با نتایج مطلوب تری طی شود.

معاینات بالینی به چه صورت انجام می شود؟

معاینات بالینی معمولا از سر شروع شده و تا معاینه انگشتان پا ادامه پیدا می کند. با این حال روش های دقیق معاینه با توجه به نیازهای بیمار و ترجیحات پزشک معالج متفاوت خواهد بود. بیمار باید در طول معاینات بالینی راحت بوده و مثل روال عادی یک معاینه پزشکی، هر اطلاعاتی را که مورد نیاز است را به اشتراک بگذارد. یک معاینه متوسط بالینی ممکن است 30 دقیقه طول بکشد. هزینه معاینه به تست هایی که انجام می شود بستگی دارد. اکثر معاینات بالینی شامل همان معاینات معمولی به همراه برخی تست های مورد نیاز است.

چه فاکتورهایی در معاینات بالینی اندازه گیری می شود؟

ابتدا پزشک ظاهر بیمار را بررسی کرده و سلامت عمومی او را به همراه اندازه گیری قد و وزن می سنجد. سپس علائم حیاتی از جمله نبض، ضربان تنفس، دمای بدن و فشار خون را ثبت کرده و در ادامه فاکتورهای زیر در حالتی که بیمار روی صندلی نشسته است  بررسی می شود:

1- سر، مو، پوست سر، جمجمه و صورت معاینه می شود.

2- چشم ها ابتدا از نظر ساختار خارجی یعنی معاینه ظاهری چشم و اطراف چشم بررسی شده و سپس ساختار داخلی چشم با استفاده از یک ابزار روشنایی در اتاقی تاریک معاینه می شود.

3- گوش ها نیز ابتدا از نظر ساختار خارجی مورد بررسی قرار گرفته و سپس یک ابزار روشنایی به نام اتوسکوپ ساختار داخلی گوش را ارزیابی می کند.

4- بینی و سینوس ها ابتدا معاینه ظاهری شده  و در ادامه مخاط بینی و ساختارهای داخلی آن با استفاده از ابزار روشنایی و یک اسپکولوم بینی مشاهده می شود.

5- دهان و حلق، لب، لثه، دندان، سقف دهان و زبان معاینه می شود.

6- گردن و غدد لنفاوی موجود در دو طرف گردن و غده تیروئید به کمک لمس توسط انگشتان  پزشک معالج بررسی می شود.

7- پزشک معالج با حرکت انگشتان خود در پشت کمر بیمار و لمس ستون فقرات و ماهیچه های پشت کمر وضعیت بیمار را سنجیده و با قرار دادن گوشی استتوسکوپ در پشت بیمار و روی جایی که ریه ها قرار گرفته اند صداهای تنفسی بیمار را شنیده و مورد ارزیابی قرار می دهد.

8- سینه ها و غدد لنفاوی زیر بغل نیز با حرکت دستان پزشک احساس شده و ارزیابی شده و در همین حالت مفاصل بازوها، دست ها، شانه ها، گردن و فک نیز مورد بررسی پزشک قرار می گیرد.

در ادامه بیمار روی تخت مخصوص دراز کشیده و فاکتورهای زیر در این حالت معاینه می شوند:

1- برآمدگی سینه ها از نظر وجود توده ارزیابی می شوند.

2- جلوی قفسه سینه و ریه ها با استفاده از انگشتان دست پزشک و لمس این نواحی و یا به صورت کوبه ای معاینه می شود و صداهای تنفسی نیز مجددا بررسی می شوند.

3- بیمار کمی سر خود را بلند کرده و ضربان قلب توسط پزشک معاینه شده و رگهای خونی گردن مشاهده و لمس می شوند.

4- شکم بیمار از نظر رئوس اعضای داخلی از جمله کبد، طحال، کلیه ها و آئورت مورد ارزیابی قرار می گیرد.

5- در حالی که بیمار به سمت چپ متمایل می شود، رکتوم و مقعد بیمار به صورت خارجی مشاهده و معاینه می شود. اگر سن بیمار بالای 40 سال باشد معاینه دیجیتالی داخلی نیز از رکتوم و مقعد صورت می گیرد،  در غیر این صورت پزشک به همان معاینه خارجی بسنده می کند.

6- اندام های تولیدمثل جنسی به صورت ظاهری مشاهده شده و از نظر وجود فتق در این اندام ها بازرسی می شوند. همچنین در خانم ها معاینه لگن با استفاده از اسپکولوم انجام شده و ممکن است آزمایش پاپامنیکولا یا همان پاپ تست نیز انجام شود.

7- پاها در حالی که بیمار صاف دراز کشیده است از نظر وجود تورم معاینه شده و نواحی زانو و ران به خوبی مورد بررسی پزشک قرار می گیرند. ناحیه کشاله ران نیز به جهت وجود غدد لنفاوی لمس شده و مفاصل و ماهیچه های پا مشاهده و معاینه می شوند.

8- با ایستادن بیمار و تراز کردن پاها سیستم اسکلتی-عضلانی از نظر صاف بودن ستون فقرات بررسی می شود.

9- رگ های خونی از نظر وجود هرگونه تورم غیر طبیعی (واریس) مشاهده می شوند.

معاینات بالینی چگونه سیستم عصبی بیمار را مورد بررسی قرار می دهد؟

جهت بررسی سیستم عصبی بیمار در معاینات بالینی ابتدا از بیمار خواسته می شود که چند قدم راه رفته و چند بار روی زانوهای خود نشسته و برخیزد تا خم های زانو بررسی شود. سپس پزشک از بیمار می خواهد که دست او را بفشارد تا قدرت گرفتن دست احساس و ارزیابی شود. با نشستن بیمار،  رفلکس های موجود در زانو و پاها با یک چکش کوچک آزمایش شده و گاهی اوقات پزشک زمانی را صرف بررسی 12 اعصاب موجود در سر که مستقیما به مغز متصل هستند می کند.

قبل از مراجعه به پزشک جهت انجام معاینات بالینی چه کارهایی باید انجام دهیم؟

لازم است بیمار قبل از مراجعه به پزشک متخصص جهت انجام معاینات بالینی، اطلاعات مهمی را مربوط به تاریخچه پزشکی خود و اعضای خانواده تهیه کند. او باید لیستی از تمام داروها را با دوزهای مورد استفاده و یا حتی قوطی مربوط به قرص ها را همراه خود داشته باشد. اگر بیمار نگرانی های خاصی در مورد هر موضوعی دارد بهتر است آن ها را یادداشت کرده و به پزشک معالج خود ارائه دهد.

قبل از شروع معاینات بالینی لازم است بیمار مثانه خود را خالی کرده و یک نمونه ادرار به آزمایشگاه تحویل دهد. برخی از آزمایشات خون ملزوم به ناشتا بودن بیمار بوده و در نتیجه لازم است بیمار از شب قبل از انجام آزمایش از خوردن و نوشیدن پرهیز کند.

مراقبت های بعد از انجام معاینات بالینی

بعد از انجام معاینات بالینی، پزشک معاینات و آزمایش ها را مشاهده کرد و بررسی می کند که چگونه این اطلاعات را با بیمار به اشتراک بگذارد. پزشک متخصص باید در مورد هرگونه توصیه برای معالجه و ویزیت های بعدی با بیمار صحبت کرده و دستورالعمل های ویژه باید به صورت کتبی ارائه شود. صحبت پزشک با بیمار بعد از اتمام معاینات بالینی،  این فرصت را به بیمار میدهد تا در مورد سوالات باقی مانده و یا نگرانی های مربوط به سلامتی خود با با پزشک مشورت کند.

نتایج معاینات بالینی به چه صورت است؟

نتایج معاینات بالینی شامل نتایج عادی و نتایج غیرعادی است. نتایج عادی معاینات فیزیکی و ظاهری را سالم و مطابق با عملکرد طبیعی بدن نشان می دهد. به عنوان مثال رفلکس های مناسب وجود داشته و هیچ گونه توده یا زخم مشکوک مشاهده نشده و علائم حیاتی طبیعی خواهد بود. نتایج غیر طبیعی نشان دهنده هر یافته ای در مورد وجود اختلال، بیماری یا زمینه ی بیماری است. به عنوان مثال وجود توده ها یا ضایعات، تب،  ضعف عضلانی، پاسخ ضعیف به رفلکس ها، ورم مفاصل قلب یا تورم غدد لنفاوی و یا وجود هرگونه مشکل احتمالی در سلامتی نشان دهنده غیر طبیعی بودن نتایج معاینات بالینی است.